Het Israëlische systeem onderscheidt doorgaans twee fasen in de vroege kinderopvang: 0-3 jaar (opvang voor jonge kinderen) en 3-6 jaar (voorschoolse educatie/kleuterschool).

Voor kinderen van 3 tot 6 jaar zijn de Gan-programma’s als volgt ingedeeld:

Leeftijd 3-4 jaar – Trom-Trom Chova - טרום טרום חובה - voorschool

Gemeenten (Moetzot - מועצות) en erkende aanbieders verzorgen Ganim voor 3-jarigen als onderdeel van het verplichte onderwijs. In openbare en erkende maar niet-officiële Ganim worden de onderwijskosten door de staat gefinancierd. Ouders betalen alleen de wettelijk vastgestelde jaarlijkse ouderbijdragen (voor uitstapjes, lesmateriaal en verrijkingsactiviteiten) en eventuele optionele diensten, zoals een Tzaharon - צהרון - naschools opvangprogramma.

Leeftijd 4-5 jaar – Trom Hova - טרום חובה - voorschool / pre-kindergarten

Dit is het “middelste” jaar binnen het gemeentelijke Gan-traject. Voor kinderen uit Olim-gezinnen is Trom Hova bijzonder belangrijk voor het ontwikkelen van hun Hebreeuws, het opbouwen van sociale contacten en het vertrouwd raken met de Israëlische klasomgeving binnen een gestructureerde Hebreeuwstalige leeromgeving.

Leeftijd 5-6 jaar – Gan Chova - גן חובה - verplichte kleuterschool

Dit jaar maakt deel uit van het verplichte onderwijs en moet worden gevolgd binnen een officiële of erkende onderwijsvoorziening, tenzij een goedgekeurde uitzondering van toepassing is (zoals plaatsing in het speciaal onderwijs of goedgekeurd thuisonderwijs). Vanaf de leeftijd van 5 jaar is onderwijs wettelijk gratis, al zijn er meestal wel gereguleerde ouderbijdragen voor extra activiteiten (zoals culturele activiteiten, uitstapjes enz.).

• Inschrijving voor officiële of erkende maar niet-officiële Ganim verloopt via de gemeente of regionale raad (Moetza). Algemene informatie over de inschrijving, inclusief officiële en erkende onderwijsvoorzieningen, thuisonderwijs en particuliere Ganim, is te vinden op het inschrijvingsportaal van het Misrad HaChinuch.
• Elke winter stelt het Misrad HaChinuch een landelijke inschrijvingsperiode vast (meestal in januari-februari) voor het volgende schooljaar. De exacte data en instructies worden vervolgens door iedere gemeente of regionale raad op het portaal gepubliceerd.
• Plaatsing is voornamelijk gebaseerd op het geregistreerde woonadres, de gekozen onderwijsrichting (openbaar, openbaar-religieus enz.) en de beschikbare plaatsen, met landelijke regels voor groepsgrootte en toezicht.
• Ouders van kinderen die al zijn ingeschreven, kunnen via het “Parents’ Portal” informatie bekijken en bepaalde verzoeken online indienen.
• Voor nieuwe Olim is tijdige inschrijving van groot belang: bij een late inschrijving zijn er vaak minder keuzemogelijkheden en kan een kind soms op een locatie verder van huis worden geplaatst. Bij de eerste inschrijving wordt meestal gevraagd om de Teudat Zehut - תעודת זהות - van het kind, een bewijs van woonadres en documenten die de Aliyah-status bevestigen (bijvoorbeeld een Teudat Oleh - תעודת עולה - immigratiecertificaat).

Voor veel gezinnen bestaat de belangrijkste praktische keuze uit een gemeentelijke/erkende Gan of een particuliere Gan.

Gemeentelijke, officiële en erkende maar niet-officiële Ganim

Hieronder vallen:

• Officiële gemeentelijke Ganim (openbaar of openbaar-religieus), die volledig onder het Misrad HaChinuch vallen
• Erkende maar niet-officiële Ganim, die voldoen aan de normen van het ministerie, onder toezicht staan en vaak financiering ontvangen, maar worden beheerd door andere organisaties of onderwijsnetwerken

Belangrijke punten:

• Zij volgen het nationale voorschoolse curriculum en de voorschriften van het Misrad HaChinuch op het gebied van veiligheid, personeelsbezetting en onderwijsinhoud
• De onderwijskosten voor kinderen van 3 en 4 jaar in openbare voorschoolse voorzieningen vallen onder het beleid van gratis onderwijs; ouders betalen alleen de jaarlijks door het Misrad HaChinuch vastgestelde ouderbijdragen voor extra’s (culturele activiteiten, uitstapjes enz.)
• Gan Chova (5-6 jaar) is kosteloos, afgezien van de hierboven genoemde ouderbijdragen
• Inschrijving en plaatsing verlopen via de gemeente of regionale raad volgens de hierboven beschreven landelijke regels

Particuliere Ganim en kinderopvangvoorzieningen

Hieronder kunnen vallen:

• Particuliere Ganim voor kinderen van 3 tot 6 jaar
• Particuliere kinderdagverblijven en voorzieningen voor jonge kinderen, die zich voornamelijk richten op de leeftijd van 0 tot 3 jaar, waarvan een deel geleidelijk onder toezicht van het Misrad HaChinuch wordt gebracht

Belangrijke punten:

• Sommige particuliere voorzieningen beschikken over een vergunning en staan onder toezicht (voor gezondheid, veiligheid en basisnormen), maar komen niet in aanmerking voor overheidsfinanciering. De hoogte van het lesgeld wordt dan door de aanbieder bepaald en kan aanzienlijk hoger zijn.
• Andere voorzieningen hebben zowel een vergunning als een officiële erkenning en kunnen daardoor in aanmerking komen voor overheidssubsidies. De precieze voorwaarden verschillen echter per instelling en moeten afzonderlijk worden nagevraagd bij de aanbieder en de gemeente.
• Hoewel voorschoolse educatie in openbare voorschoolse voorzieningen gratis is, kan deelname aan een particuliere kleuterschool met vergunning afhankelijk van de status van die instelling gepaard gaan met ouderbijdragen.

Voor Olim kunnen particuliere Ganim voordelen bieden, zoals kleinere groepen, tweetalig personeel of een specifieke religieuze of pedagogische aanpak. Daar staat tegenover dat zij vaak duurder zijn en soms minder directe aansluiting bieden op het openbare onderwijssysteem waarin het kind in groep 3 (eerste klas) zal instromen.

Taalondersteuning in de Gan

Formele programma’s voor Hebreeuwse taalondersteuning (Ulpanit, extra uren voor nieuwe immigranten en aangepaste beoordeling) zijn vooral beschikbaar in het basis- en voortgezet onderwijs. In de Gan vindt taalondersteuning voornamelijk plaats door dagelijkse blootstelling aan het Hebreeuws, spelenderwijs leren en de ervaring van het personeel met kinderen die zonder kennis van het Hebreeuws instromen. Sommige gemeenten bieden daarnaast extra programma’s of workshops voor ouders aan om Olim te ondersteunen bij het leren van Hebreeuws.

Instroom gedurende het schooljaar

Als jouw kind halverwege het schooljaar arriveert, verloopt de inschrijving via de onderwijsafdeling van de gemeente (vaak persoonlijk of telefonisch) en niet via de reguliere online inschrijvingsperiode. Je vraagt dan om plaatsing in een Gan in de buurt waar nog plek beschikbaar is. De autoriteiten zijn verplicht een onderwijsvoorziening te vinden voor een kind dat onder de leerplicht valt, maar halverwege het schooljaar zijn de keuzemogelijkheden beperkter. Nabijheid en beschikbare plaatsen spelen daarom een belangrijke rol bij de uiteindelijke plaatsing.

Communicatie en ondersteunende diensten

In sommige steden helpen gemeentelijke integratiediensten en coördinatoren voor immigrantenleerlingen ouders die Olim zijn met de inschrijving, de vertaling van belangrijke informatie en het contact met het personeel van de Gan.